Serwis.mszczonow.pl

Wyszukiwanie

:

Język / Language:

Data, imieniny

Dziś jest 24 Września 2017  |  imieniny: Gerarda, Teodora

Menu strony

Banery

Treść strony

Dworek Gnojna

 W okolicach Mszczonowa znajduje się kilka miejscowości o dość bogatej przeszłości. Jedną z nich jest wieś Gnojna, znajdująca się w odległości 5km od Mszczonowa.     Przeszłość Gnojny    sięga    potopu szwedzkiego.    Prawdopo­dobnie z tego też okresu pochodzi nazwa wsi. Z opowiadań      najstarszych mieszkańców wsi wynika, że wywodzi się ona od bitwy stoczonej ze Szewdami. Poprzez pola niósł się nieprzy­jemny zapach powodowany rozkładem ciał. Całe pobo­jowisko usłane było trupami. Ciała przeobraziły się w masę zgnilizny i przypusz­czalnie z tego też powodu osada zyskała miano Gnojny. Na granicy Gnojny i niewielkiej wsi Ciemne znaj­duje się zabytkowa kapliczka św. Onufrego, pamiętająca czasy wolnych elekcji. Przy­puszczalnie zbudowała ją drobna, okoliczna szlachta biorąc sobie świętego za patrona i obrońcę. Na ka­pliczce znajduje się bardzo zniszczony napis: „Św. Onu­fry módl się za nami ludopachołkami"   oraz   data: 17... (prawdopodobnie... 33), Data ta świadczy o tym, że kapliczka powstała przed podwójną elekcją: Stanisła­wa Leszczyńskiego i Augu­sta III. Dalszych wiadomości o dziejach wsi aż do czasów styczniowego zrywu powstańczego (1863r.)  niestety brak. Nikt też nie potrafi udzielić informacji o po­wstaniu i rozwoju majątku. Pierwsze wzmianki dotyczą wspomnianego już roku 1863 i popowstaniowych  represji, a dokładnie świerku, na któ­rym powieszono kilku po­wstańców i rządcę. Świerk ten znajduje się po wschod­niej stronie dworku. Do pierwszej wojny światowej   posiadłość   w Gnojnie należała do dziedzica   Biernadzkiego,   który sprzedał ją państwu Bieleckim, a sam udał się do War­szawy. Dopiero wtedy mają­tek znalazł troskliwych opie­kunów.     Gospodarstwem zajmowała się głównie pani Eugenia Bielecka, która równocze­śnie też troszczyła się o całą wieś. Przy jej pomocy po­wstała w Gnojnie  tak bardzo potrzebna   siedmioklasowa szkoła podstawowa. Jedną z największych zasług dzie­dziczki było założenie w 1937 roku pierwszej w tej okolicy mleczami, która w późniejszym czasie prze­kształcona w Okręgową Spółdzielnię Mleczar­ską została przenie­siona do Mszczonowa. Pan Bielecki był działaczem kultu­ralnym i literatem. Aż do wybuchu drugiej wojny  światowej pełnił funkcję inspek­tora szkolnictwa. Druga wojna w prze­ciwieństwie do pierw­szej nie upłynęła we wsi   spokojnie.   W pamięci mieszkańców pozostała   do   dziś egzekucja w pobli­skim Kaczkowie,  kiedy to hitlerowcy stracili 10 młodych męż­czyzn. Cała   posia­dłość Bieleckich wy­nosiła 17 włók. Zie­mia była zagospoda­rowana bardzo różno­rodnie. W tamtym właśnie okresie po­wstały istniejące do dziś stawy hodowlane. Dworek    w ciągu swego istnienia był kilkakrotnie prze­budowywany co w znacznej mierze upraszczało jego styl. Dziś nie ma go już w ogóle. Zachowały się jedynie jego fotografie.  Stosunki   panujące między wsią, a dworem były więcej niż serdeczne. Miej­scowi chłopi darzyli dziedzi­ców szczególną sympatią. Byli bardzo wdzięczni za okazywaną im troskliwość i dobroć, czego dowodem jest fakt ich ustosunkowania się do ogłoszonej w 1944 roku reformy rolnej.   Niemalże wszyscy głosowali za tym, aby mają­tek został nienaruszony. Pan Bielecki przeniósł się z Gnojny  do Warszawy do­piero po śmierci żony - w 1948 roku. W 1964 roku wywieziono z dworu ostatnie zabytki, jakie pozostały po dziedzicach; bibliotekę, pia­nino, część mebli i trochę różnych drobiazgów. W 1989 roku po­siadłość zakupił Jacek Czeczot.  Nowy właściciel na stałe mieszka w Londynie. Z zawodu jest konserwato­rem zabytków. Do kupna majątku nakłaniali go po­tomkowie państwa Bieleckich, z którymi -  jak sam stwierdził-  łączy go serdeczna przyjaźń. Najtrafniejszy opis tego co za jego czasów  powstało w Gnojnie    znaleźliśmy   w żartobliwym tekście pt.„Fortalicyji Gnojna zwanej Lustracja" autorstwa ZCG. „Bryką od Mszczonowa miasta z małżonką jadąc mur ujrzeliśmy wprzó­dy obronny na półtora Tatarzyna wysoki. By fortalicję zdobyć hajdamak obrócić by się musiał i od pól nacierać sił niemało po drodze tracąc (...) Izba wysoka w zamecz­ku już wyrychtowana, mało wiela tu dodać można. Ma­lunki dobrze utrafione i te zamorskie i z cechów na­szych sprowadzone. Do górnych komnat po drabinie wchodzisz dla nieprzyjaciela wstrętnej, ale dla rycerskie­go   polskiego   plemienia stawianej. (...) W zameczku wyszedłszy mury jego zlu­strowałem dobrym kamieniem zbrojone, haubicom oporne. Okiennice, to małe to obszerne, cięgiem otwar­te, przez które łotrzyk wnieść może, ale żelazem mocnym okute, W ogrodach zamkowych do bramy głów­nej pięknie zdobnej ścieżka lipami wiedzie przyjemna, która to ścieżka na końcu nie prosta lecz w łuk tatarski wygięta, z czego wysnujesz, że pohaniec ziemię tę dep­tać musiał, ścieżką ową krzywą brańca, zwierzynę i rybę z pobliskich stawów wlokąc. Okoliczni mawiają, że misiurkę tu niejedną w gnojach znaleźć możesz, skąd nazwa Gnojna wywieść się miała." Legenda dotycząca genezy nazwy wsi wg ZCG wyraźnie odbiega od tej przytoczonej na początku naszego opracowania. Stwierdzić jednak­że należy, że na pewno oba podania są bardzo ciekawe i zasługują na uwagę. Jedno ze względu na swe walory historyczno-    poznawcze, drugie natomiast z powodu zabawnego ujęcia tematu.


Na podstawie materiałów dostarczonych przez
pana Jacka Czeczota i Koło Przyjaciół Ksiażki
LO Mszczonów
oprac. Piotr Dymecki

drukujdrukuj

Kamienna brama wjazdowa do posiadłości w Gnojnie,...
Kamienny spichlerz, przebudowany na obiekt mieszkalny,...
Zabytkowa kapliczka przy murze posiadłości w Gnojnie.
Dworek w Gnojnie, posiadłość hrabiego Henryka Bieleckiego...
Dworek w Gnonie, posiadłość hrabiego Henryka Bieleckiego i...
Kapliczka Świętego Onufrego stojąca naprzeciwko bramy...

 Zobacz także

Dworek Badowo Mściska
Dworek Badowo Dańki
Dworek Piekary
Pałac Wręcza
Pałac Osuchów

Mapa Interaktywna



-Przebudowa ulicy Sienkiewicza i Nowego Rynku

Stopka strony

Rozmiar czcionki

Wersja o wysokim poziomie kontrastu

Przełącz się na widok strony o wysokim kontraście.
Powrót do domyślnej wersji strony zawsze po wybraniu linku "Graficzna wersja strony" znajdującego się w górnej części witryny.