Serwis.mszczonow.pl

Wyszukiwanie

:

Język / Language:

Data, imieniny

Dziś jest 12 Grudnia 2017  |  imieniny: Aleksandra, Dagmary

Menu strony

Banery

Treść strony

Dworek Gnojna

 W okolicach Mszczonowa znajduje się kilka miejscowości o dość bogatej przeszłości. Jedną z nich jest wieś Gnojna, znajdująca się w odległości 5km od Mszczonowa.     Przeszłość Gnojny    sięga    potopu szwedzkiego.    Prawdopo­dobnie z tego też okresu pochodzi nazwa wsi. Z opowiadań      najstarszych mieszkańców wsi wynika, że wywodzi się ona od bitwy stoczonej ze Szewdami. Poprzez pola niósł się nieprzy­jemny zapach powodowany rozkładem ciał. Całe pobo­jowisko usłane było trupami. Ciała przeobraziły się w masę zgnilizny i przypusz­czalnie z tego też powodu osada zyskała miano Gnojny. Na granicy Gnojny i niewielkiej wsi Ciemne znaj­duje się zabytkowa kapliczka św. Onufrego, pamiętająca czasy wolnych elekcji. Przy­puszczalnie zbudowała ją drobna, okoliczna szlachta biorąc sobie świętego za patrona i obrońcę. Na ka­pliczce znajduje się bardzo zniszczony napis: „Św. Onu­fry módl się za nami ludopachołkami"   oraz   data: 17... (prawdopodobnie... 33), Data ta świadczy o tym, że kapliczka powstała przed podwójną elekcją: Stanisła­wa Leszczyńskiego i Augu­sta III. Dalszych wiadomości o dziejach wsi aż do czasów styczniowego zrywu powstańczego (1863r.)  niestety brak. Nikt też nie potrafi udzielić informacji o po­wstaniu i rozwoju majątku. Pierwsze wzmianki dotyczą wspomnianego już roku 1863 i popowstaniowych  represji, a dokładnie świerku, na któ­rym powieszono kilku po­wstańców i rządcę. Świerk ten znajduje się po wschod­niej stronie dworku. Do pierwszej wojny światowej   posiadłość   w Gnojnie należała do dziedzica   Biernadzkiego,   który sprzedał ją państwu Bieleckim, a sam udał się do War­szawy. Dopiero wtedy mają­tek znalazł troskliwych opie­kunów.     Gospodarstwem zajmowała się głównie pani Eugenia Bielecka, która równocze­śnie też troszczyła się o całą wieś. Przy jej pomocy po­wstała w Gnojnie  tak bardzo potrzebna   siedmioklasowa szkoła podstawowa. Jedną z największych zasług dzie­dziczki było założenie w 1937 roku pierwszej w tej okolicy mleczami, która w późniejszym czasie prze­kształcona w Okręgową Spółdzielnię Mleczar­ską została przenie­siona do Mszczonowa. Pan Bielecki był działaczem kultu­ralnym i literatem. Aż do wybuchu drugiej wojny  światowej pełnił funkcję inspek­tora szkolnictwa. Druga wojna w prze­ciwieństwie do pierw­szej nie upłynęła we wsi   spokojnie.   W pamięci mieszkańców pozostała   do   dziś egzekucja w pobli­skim Kaczkowie,  kiedy to hitlerowcy stracili 10 młodych męż­czyzn. Cała   posia­dłość Bieleckich wy­nosiła 17 włók. Zie­mia była zagospoda­rowana bardzo różno­rodnie. W tamtym właśnie okresie po­wstały istniejące do dziś stawy hodowlane. Dworek    w ciągu swego istnienia był kilkakrotnie prze­budowywany co w znacznej mierze upraszczało jego styl. Dziś nie ma go już w ogóle. Zachowały się jedynie jego fotografie.  Stosunki   panujące między wsią, a dworem były więcej niż serdeczne. Miej­scowi chłopi darzyli dziedzi­ców szczególną sympatią. Byli bardzo wdzięczni za okazywaną im troskliwość i dobroć, czego dowodem jest fakt ich ustosunkowania się do ogłoszonej w 1944 roku reformy rolnej.   Niemalże wszyscy głosowali za tym, aby mają­tek został nienaruszony. Pan Bielecki przeniósł się z Gnojny  do Warszawy do­piero po śmierci żony - w 1948 roku. W 1964 roku wywieziono z dworu ostatnie zabytki, jakie pozostały po dziedzicach; bibliotekę, pia­nino, część mebli i trochę różnych drobiazgów. W 1989 roku po­siadłość zakupił Jacek Czeczot.  Nowy właściciel na stałe mieszka w Londynie. Z zawodu jest konserwato­rem zabytków. Do kupna majątku nakłaniali go po­tomkowie państwa Bieleckich, z którymi -  jak sam stwierdził-  łączy go serdeczna przyjaźń. Najtrafniejszy opis tego co za jego czasów  powstało w Gnojnie    znaleźliśmy   w żartobliwym tekście pt.„Fortalicyji Gnojna zwanej Lustracja" autorstwa ZCG. „Bryką od Mszczonowa miasta z małżonką jadąc mur ujrzeliśmy wprzó­dy obronny na półtora Tatarzyna wysoki. By fortalicję zdobyć hajdamak obrócić by się musiał i od pól nacierać sił niemało po drodze tracąc (...) Izba wysoka w zamecz­ku już wyrychtowana, mało wiela tu dodać można. Ma­lunki dobrze utrafione i te zamorskie i z cechów na­szych sprowadzone. Do górnych komnat po drabinie wchodzisz dla nieprzyjaciela wstrętnej, ale dla rycerskie­go   polskiego   plemienia stawianej. (...) W zameczku wyszedłszy mury jego zlu­strowałem dobrym kamieniem zbrojone, haubicom oporne. Okiennice, to małe to obszerne, cięgiem otwar­te, przez które łotrzyk wnieść może, ale żelazem mocnym okute, W ogrodach zamkowych do bramy głów­nej pięknie zdobnej ścieżka lipami wiedzie przyjemna, która to ścieżka na końcu nie prosta lecz w łuk tatarski wygięta, z czego wysnujesz, że pohaniec ziemię tę dep­tać musiał, ścieżką ową krzywą brańca, zwierzynę i rybę z pobliskich stawów wlokąc. Okoliczni mawiają, że misiurkę tu niejedną w gnojach znaleźć możesz, skąd nazwa Gnojna wywieść się miała." Legenda dotycząca genezy nazwy wsi wg ZCG wyraźnie odbiega od tej przytoczonej na początku naszego opracowania. Stwierdzić jednak­że należy, że na pewno oba podania są bardzo ciekawe i zasługują na uwagę. Jedno ze względu na swe walory historyczno-    poznawcze, drugie natomiast z powodu zabawnego ujęcia tematu.


Na podstawie materiałów dostarczonych przez
pana Jacka Czeczota i Koło Przyjaciół Ksiażki
LO Mszczonów
oprac. Piotr Dymecki

drukujdrukuj

Kamienna brama wjazdowa do posiadłości w Gnojnie,...
Kamienny spichlerz, przebudowany na obiekt mieszkalny,...
Zabytkowa kapliczka przy murze posiadłości w Gnojnie.
Dworek w Gnojnie, posiadłość hrabiego Henryka Bieleckiego...
Dworek w Gnonie, posiadłość hrabiego Henryka Bieleckiego i...
Kapliczka Świętego Onufrego stojąca naprzeciwko bramy...

 Zobacz także

Dworek Badowo Mściska
Dworek Badowo Dańki
Dworek Piekary
Pałac Wręcza
Pałac Osuchów

Mapa Interaktywna



Stopka strony

Rozmiar czcionki

Wersja o wysokim poziomie kontrastu

Przełącz się na widok strony o wysokim kontraście.
Powrót do domyślnej wersji strony zawsze po wybraniu linku "Graficzna wersja strony" znajdującego się w górnej części witryny.